بارشهای اخیر در شرق گلستان، اگرچه در برخی مناطق موجب شکلگیری روانابهای سریع و جریانهای سیلابی شد، اما با مدیریت مناسب و عملکرد سامانههای کنترل سیلاب، علاوه بر کاهش مخاطرات احتمالی، زمینه تقویت منابع آب، افزایش ذخیره مخازن و بهبود شرایط زیستمحیطی منطقه را فراهم کرد.
جمشهید بهمنی رئیس گروه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل و دبیر ستاد مدیریت شرایط اضطراری شرکت آب منطقهای گلستان، با تشریح ابعاد فنی این رخداد اظهار کرد: بررسیهای هیدرولوژیک نشان میدهد بارندگی اخیر یک رخداد همرفتی با پراکنش مکانی متفاوت بوده که در برخی زیرحوضهها به دلیل ویژگیهای طبیعی منطقه، شامل خاکهای لُسی، شیبهای تپهماهوری و زمان پاسخ کوتاه حوضه، موجب تولید سریع رواناب شده است.
وی با بیان اینکه در هشدار سطح زرد اداره کل هواشناسی گلستان نیز احتمال وقوع رگبار و رعدوبرق در مناطق شرقی استان اعلام شده بود، گفت: باید توجه داشت که در بارشهای همرفتی، حتی در شرایطی که میزان دقیق بارش قابل پیشبینی نباشد، امکان شکلگیری سیلابهای ناگهانی در مقیاس محلی وجود دارد.
بهمنی ادامه داد: در این رخداد، بارش ۱۰۳ میلیمتری در حوضه نارلی آجیسو و ۵۶/۵ میلیمتری در بسطامدره، در کنار شرایط طبیعی منطقه، موجب افزایش رواناب و انتقال سریع جریان به شبکه آبراههها شد با این حال، همین جریانها در ادامه با ورود به مسیرهای کنترلشده، به فرصتی برای تقویت ذخایر آبی منطقه تبدیل شدند.
رئیس گروه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان با اشاره به نقش سامانه کنترل سیلاب آلاگل گفت: بخشی از جریانهای ایجادشده در حوضه اترک از طریق دریچههای سیلابگیر داشلیبرون و کانالهای انتقال، به سمت مجموعه آلاگل هدایت شد که این فرآیند علاوه بر مدیریت جریان سیلاب، موجب افزایش ورودی آب به تالابها و مخازن منطقه شده است.
وی افزود: آبگیری مناسب تالابهای آلاگل، تقویت رطوبت خاک، کمک به رشد پوشش گیاهی و بهبود شرایط زیستگاهی از جمله آثار مثبت این رخداد بارشی به شمار میرود و میتواند نقش مهمی در پایداری اکولوژیک منطقه داشته باشد.
بهمنی با اشاره به ثبت دبی ۳۲۰ مترمکعب بر ثانیه در ایستگاه چات رودخانه اترک اظهار کرد: این عدد نشاندهنده حجم قابل توجه جریان ورودی به شبکه اصلی رودخانه است، اما مدیریت سیلاب نیازمند بررسی روند زمانی دبی، تراز مخازن و عملکرد سازههای کنترل جریان است و نمیتوان صرفاً بر اساس یک عدد لحظهای قضاوت کرد.
وی تأکید کرد: در شرایط بارشهای شدید، پایان بارندگی در محل وقوع به معنای پایان خطر نیست، زیرا موج سیلاب با تأخیر زمانی به پاییندست منتقل میشود به همین دلیل پایش مستمر بارش، دبی رودخانهها و وضعیت سازههای کنترل سیلاب اهمیت ویژهای دارد.
دبیر ستاد مدیریت شرایط اضطراری شرکت آب منطقهای گلستان در پایان خاطرنشان کرد: رخداد اخیر نمونهای از یک بارش مؤثر در منطقه بود که با وجود ماهیت سریع و ناگهانی، به واسطه آمادگی و مدیریت مناسب، علاوه بر کنترل مخاطرات، موجب تقویت منابع آب، آبگیری تالابها و بهرهمندی زیستمحیطی منطقه شد.
