به گزارش روابط عمومی شرکت آب منطقه ای گلستان دکتر ایرج حیدریان اظهار کرد: پدیده النینو میتواند موجب تغییر در الگوهای بارش و دمای هوا شود و احتمال وقوع رخدادهای حدی مانند بارشهای سنگین و سیلابهای ناگهانی را افزایش دهد. اما برای استان گلستان، صرفاً میزان بارش موضوعیت ندارد؛ بلکه شدت بارندگی، مدت زمان آن، محل وقوع بارش و نحوه عبور رواناب از بالادست به مناطق شهری و روستایی اهمیت بسیار زیادی دارد.
وی افزود: گلستان به دلیل برخورداری از مناطق کوهستانی، دامنهای و جلگهای و شبکه گسترده رودخانهها و آبراههها، در برابر بارشهای شدید نیازمند آمادگی ویژه است. بارش سنگین در بالادست میتواند در مدت کوتاهی موجب افزایش رواناب و بالا آمدن سطح آب رودخانهها در پاییندست شود و در چنین شرایطی، عملکرد مناسب همه اجزای شبکه عبور آب اهمیت پیدا میکند.
مدیریت سیلاب؛ مسئولیت مشترک همه دستگاهها
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان تأکید کرد: مدیریت سیلاب صرفاً وظیفه شرکت آب منطقهای نیست. کاهش خسارات سیلاب یک مسئولیت مشترک و فرابخشی است و هر دستگاه باید در حوزه مسئولیت قانونی خود، پیش از وقوع بارشهای شدید اقدامات پیشگیرانه لازم را انجام دهد.
حیدریان گفت: شرکت آب منطقهای وظایف مشخصی در زمینه پایش منابع و مجاری آبی، رودخانهها، تأسیسات آبی، اطلاعرسانی و مدیریت منابع آب دارد؛ اما در کنار آن، دستگاههای متولی راهها، پلها، ابنیه فنی و سازههای تقاطعی، شهرداریها و مدیریت شهری، دهیاریها، دستگاههای متولی آبخیزداری و منابع طبیعی و سایر دستگاههای اجرایی نیز وظایف بسیار مهمی در کاهش خطر سیلاب بر عهده دارند.
وی افزود: اگر مسیر یک رودخانه یا آبراهه مناسب باشد اما یک پل یا سازه تقاطعی ظرفیت عبور سیلاب را نداشته باشد، همان نقطه میتواند به محل تجمع آب و ایجاد خسارت تبدیل شود. به همین دلیل لازم است تمام پلها، آبروها، کالورتها و سایر سازههای تقاطعی در مسیر رودخانهها و آبراههها، پیش از فصل بارشهای شدید مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرند.
پلها و سازههای تقاطعی؛ نقاط حساس در زمان سیلاب
حیدریان با اشاره به اهمیت پلها در مدیریت سیلاب اظهار داشت: یکی از موضوعات مهم در گلستان، شناسایی و رفع نقاط حادثهخیز در محل تقاطع راهها و رودخانههاست. در زمان سیلاب، ورود شاخه و تنه درختان، رسوبات و نخالهها به دهانه پلها میتواند سطح مقطع عبور آب را کاهش داده و موجب پسزدگی و سرریز آب شود.
وی ادامه داد: دستگاههای متولی باید بازدیدهای پیشگیرانه از پلها و سازههای تقاطعی، پاکسازی دهانهها و آبروها، بررسی ظرفیت عبور سیلاب و شناسایی سازههای دارای نقاط ضعف را در دستور کار قرار دهند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان تصریح کرد: این موضوع بهویژه در مناطقی که مسیر رودخانه از محدودههای شهری، روستایی یا جادههای اصلی عبور میکند، اهمیت بیشتری دارد و لازم است دستگاههای متولی با رویکرد پیشگیرانه وارد عمل شوند، نه اینکه اقدامات خود را به زمان وقوع حادثه موکول کنند.
نقش مهم آبخیزداری در کنترل رواناب از بالادست
وی همچنین با تأکید بر اهمیت آبخیزداری گفت: مدیریت سیلاب باید از بالادست حوضههای آبریز آغاز شود. هرچه بتوانیم رواناب را در بالادست کنترل، سرعت جریان را کاهش و نفوذ آب در خاک را افزایش دهیم، فشار کمتری بر رودخانهها و سازههای پاییندست وارد خواهد شد.
حیدریان افزود: اجرای طرحهای آبخیزداری و آبخوانداری، احداث و نگهداری سازههای کنترل رواناب، حفاظت از پوشش گیاهی و جلوگیری از تخریب عرصههای طبیعی، از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش پیک سیلاب نقش مؤثری داشته باشد.
وی تأکید کرد: در این زمینه، دستگاههای متولی منابع طبیعی و آبخیزداری نقش بسیار مهمی دارند و لازم است برنامههای کنترل رواناب در بالادست با برنامههای مدیریت رودخانه در پاییندست به صورت یکپارچه دیده شود.
مدیریت شهری و ضرورت توجه به آبراهههای داخل شهرها
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان با اشاره به نقش شهرداریها اظهار کرد: بخش مهمی از خسارات سیلاب میتواند در محدودههای شهری رخ دهد؛ بنابراین مدیریت شهری باید موضوع هدایت و دفع آبهای سطحی، ظرفیت شبکههای جمعآوری رواناب، مسیلها، آبراهههای شهری و نقاط گلوگاهی را بهصورت جدی دنبال کند.
وی افزود: توسعه شهری نباید باعث محدود شدن مسیر طبیعی آب شود. هرگونه ساختوساز، دیوارکشی، خاکریزی یا دخل و تصرف در مسیر آبراههها و مسیلها میتواند در زمان بارش شدید، مسیر حرکت آب را تغییر داده و خسارت را افزایش دهد.
حیدریان ادامه داد: لازم است شهرداریها و سایر دستگاههای مرتبط، نقاط بحرانی داخل محدودههای شهری را پیش از آغاز بارشهای شدید شناسایی و نسبت به رفع موانع، پاکسازی مسیرهای عبور آب و افزایش آمادگی نیروهای عملیاتی اقدام کنند.
رعایت حریم و بستر رودخانهها؛ ضرورتی برای ایمنی مردم
وی با تأکید بر اهمیت رعایت حریم و بستر رودخانهها گفت: توسعه سکونتگاهها و زیرساختها در حریم رودخانهها و مسیلها میتواند آسیبپذیری در برابر سیلاب را افزایش دهد. لازم است دستگاههای مسئول در حوزه ساختوساز، صدور مجوز و مدیریت شهری، ضوابط مربوط به حریم و بستر رودخانهها را با جدیت مورد توجه قرار دهند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان خاطرنشان کرد: پیشگیری از ایجاد خطر، بسیار کمهزینهتر از جبران خسارت پس از وقوع سیلاب است. بنابراین باید قبل از وقوع بارش، نقاط پرخطر شناسایی و برای آنها راهکار عملیاتی تعریف شود.
سدها و تأسیسات آبی؛ بخشی از زنجیره مدیریت سیلاب
حیدریان با اشاره به نقش سدها و تأسیسات آبی استان گفت: شرکت آب منطقهای گلستان نیز با توجه به پیشبینیهای هواشناسی و شرایط حوضههای آبریز، وضعیت رودخانهها، مخازن و تأسیسات آبی را بهصورت مستمر پایش میکند و متناسب با شرایط، اقدامات لازم برای مدیریت منابع آب و کاهش خطرات احتمالی را انجام خواهد داد.
وی افزود: با این حال، هیچ دستگاه و هیچ سازهای به تنهایی قادر به مدیریت یک سیلاب گسترده نیست. مدیریت موفق سیلاب نتیجه عملکرد هماهنگ تمام اجزای یک زنجیره است؛ از آبخیزداری در بالادست گرفته تا رودخانه، سد، پل، جاده، شبکه شهری و در نهایت اطلاعرسانی و آمادگی مردم.
آمادگی مشترک؛ مهمترین راهکار گلستان
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان گفت: با توجه به احتمال تغییر الگوهای بارش، لازم است دستگاههای اجرایی استان از هماکنون یک برنامه مشترک آمادگی برای رخدادهای بارشی تدوین و نقاط آسیبپذیر را شناسایی کنند.
وی پیشنهاد کرد: بازدید مشترک از پلها و سازههای تقاطعی، شناسایی نقاط گلوگاهی رودخانهها، بررسی مسیلها و آبراهههای شهری، پاکسازی مسیرهای عبور رواناب، کنترل ساختوسازهای واقع در حریم رودخانهها و تقویت طرحهای آبخیزداری با جدیت بیشتری در دستور کار دستگاههای متولی قرار گیرد.
حیدریان افزود: در کنار اقدامات دستگاههای اجرایی، مردم نیز باید هشدارهای هواشناسی و مدیریت بحران را جدی بگیرند و از حضور، توقف و تردد غیرضروری در حریم رودخانهها و مسیلها در زمان بارندگی شدید خودداری کنند.
از هر بارش، فرصت بسازیم
وی با بیان اینکه بارش مناسب میتواند فرصتی برای تقویت منابع آب استان باشد، گفت: نباید بارندگی را صرفاً از منظر سیلاب نگاه کنیم. اگر بارشها با شدت و توزیع مناسب اتفاق بیفتند، میتوانند در تقویت منابع آب سطحی و زیرزمینی استان مؤثر باشند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان ادامه داد: در عین حال، بارشهای شدید و کوتاهمدت عمدتاً رواناب ایجاد میکنند و به همین دلیل لازم است با استفاده از ظرفیت آبخیزداری، آبخوانداری، سدها و سایر زیرساختها، تا حد امکان از این منابع بهرهبرداری شود و از تبدیل آن به خسارت جلوگیری کنیم.
النینو؛ آزمونی برای هماهنگی دستگاههای گلستان
حیدریان در پایان گفت: النینو برای گلستان فقط یک پدیده اقلیمی نیست؛ بلکه آزمونی برای میزان آمادگی و هماهنگی مجموعه دستگاههای استان است.
وی تأکید کرد: شرکت آب منطقهای گلستان در چارچوب وظایف خود، پایش و مدیریت منابع آب و رودخانهها را با جدیت دنبال خواهد کرد، اما موفقیت در مدیریت سیلاب زمانی حاصل میشود که همه دستگاهها در حوزه مسئولیت خود آماده باشند.
وی خاطرنشان کرد: آبخیزداری باید رواناب را در بالادست مدیریت کند، دستگاههای متولی راه و پل باید از ایمنی سازههای تقاطعی اطمینان حاصل کنند، مدیریت شهری باید آبراههها و شبکه دفع آبهای سطحی را آماده نگه دارد، دستگاههای مرتبط با ساختوساز باید از تجاوز به حریم رودخانهها جلوگیری کنند و شرکت آب منطقهای نیز پایش و مدیریت رودخانهها و تأسیسات آبی را دنبال کند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای گلستان در پایان گفت: «اگر این زنجیره در کنار یکدیگر و پیش از وقوع بارش فعال شود، میتوانیم هم از فرصت بارش برای تقویت منابع آب گلستان استفاده کنیم و هم احتمال و شدت خسارات ناشی از سیلاب را به حداقل برسانیم. مدیریت سیلاب، مدیریت یک دستگاه نیست؛ مدیریت یک استان است.»
